پشم سنگ كه در زبان انگليسي Rock Wool ناميده ميشود، جزو خانواده عايقهاي حرارتي متشكل از الياف معدني است به همين دليل گاهي به آن Mineral Wool هم اطلاق ميشود.ماده اوليه اصلي براي توليد اين عايق، سنگ بازالت، از گروه سنگهاي آذرين است كه بازمانده فعاليتهاي آتشفشاني است و در كشور ما به وفور وجود دارد. محصولات عايق پشم سنگ نقش مهمي (چشمگيري) در صرفه جويي انرژي به وسيله كاهش مصرف انرژي در خانهها، ساختمانهاي اداري و تجاري و كارخانههاي توليدي دارند. عايق كاري اصولي كمك ميكند كه در خانهها و محل كارمان انرژي فوق العاده كمتري مصرف شود.صرفه جويي در مصرف انرژي به وسيله عايق كاري به محيط زيست نيز كمك ميكند. عايق پشمسنگ به وسيله كاهش انرژي مورد لزوم براي گرم يا سرد كردن خانهها و ساختمانهاي تجاري از متصاعد شدن دي اكسيد كربن بيشتر از كارخانههاي مواد برق براي گرمايش و سرمايش ساختمانها جلوگيري ميكند.
خواص كلي:
مهمترين ويژگي عايق پشم سنگ مقاومت استثنايي آن در برابر آتش است. پشم سنگ آتشگير نيست و مشتعل نميشود در نتيجه به عنوان نوعي حفاظ در برابر آتش شناخته شده است. به همين دليل در اكثر كشورها تخفيفهاي ويژهاي در مورد بيمه ساختمانهايي كه با پشم سنگ عايق شده باشند قائل ميشوند. پشم سنگ محيط مناسبي براي رشد آفت، قارچ، باكتري و حشرات موذي نيست و به عنوان يك ماده غيرآلي در برابر اين انگلها مصونيت دارد. بين انواع عايقهايي كه تا به حال در دنيا ساخته شدهاند، پشم سنگ بيضرر ترين آنهاست و با محيطزيست كاملا سازگار است. برخلاف عايقهاي ديگر در اين گروه، پشم سنگ آسيبي به پوست نميرساند و باعث سوزش آن نميشود. همچنين با تمام مصالحي كه در ساختمان و صنايع به كار ميروند سازگار است و تماس آن با اين مصالح مشكلي به وجود نميآورد.
عملكرد در برابر آتش:
يكي از مهمترين ويژگيهاي عايق پشم سنگ، ايستايي استثنايي آن در برابر آتش است. پشم سنگ آتش گير نيست، مشتعل نميشود و در نتيجه به عنوان نوعي حفاظ در برابر آتش شناخته شده است. سازههاي فلزي در ساختمانها هنگام بروز حريق در نتيجه جذب حرارت زياد و داغ شدن، مقاومت مكانيكي خود را از دست داده و بر اثر نرم شدن تغيير شكل ميدهند و اين مسئله باعث فرو ريختن كل سازه ميشود. براي جلوگيري از اين مسئله سازههاي فلزي خصوصا ستونها و تيرهاي ساختمان را با روشهاي مناسب به وسيله پشم سنگ عايق كاري ميكنند و بدين ترتيب در صورت تداوم حريق حتي تا ده ساعت هيچ مشكلي براي سازههاي ساختمان به وجود نميآيد. به همين دليل در برخي از كشورها شركتهاي بيمه براي ساختمانهايي كه به اين شكل عايق كاري شده باشند تخفيفهاي بسيار بالايي را قائل ميشوند. همچنين تمام ساختمانهاي موجود روي سكوهاي نفتي كه براي اسكان پرسنل در نظر گرفته شده با عايق پشم سنگ ضد حريق ميشوند تا در صورت بروز حريق و تا رسيدن نيروهاي كمكي، پرسنل درون اين ساختمانها ايمن باشند.
قابليت رسانايي حرارتي:
قابليت رسانايي حرارتي يكي از مهمترين ويژگيهاي عايقهاي حرارتي است. از نظر ترموديناميك، انرژي حرارتي همواره تمايل دارد از طريق يك، دو يا هر سه پديده همرفت، هدايت و تابش از منبع گرم به سمت منبع سرد جريان يابد. اين جريان انرژي حرارتي تا وقتي ادامه مييابد كه هر دو منبع به يك دماي واحد، كه آن را دماي تعادل مينامند برسند. عمل عايق حرارتي پشم سنگ بدين گونه است كه از انتقال انرژي حرارتي از هر سه طريق فوق جلوگيري ميكند و در نهايت جريان انرژي قطع ميشود و يا به حداقل ميرسد. اين خصوصيت مبناي صرفهجويي در مصرف انرژي به وسيله عايق كاري است. در ساختمان هاي مسكوني از عايق به منظور كاهش مصرف انرژي استفاده ميشود. به عنوان مثال عملكرد (مقاومت حرارتي) لايه اي از عايق پشم سنگ به ضخامت يك متر است و همان كار ديوارهاي قطور ساختمانهاي قديمي را انجام ميدهد كه سبب ميشد اين ساختمانها در زمستان گرم و در تابستان خنك باشند. به طور كلي كار عايق حرارتي اين است كه محيط گرم را گرم و محيط سرد را سرد نگه دارد. هر چه قابليت رسانايي حرارتي كمتر باشد، كيفيفت عايق بهتر است. قابليت رسانايي حرارتي پشم سنگ كمتر از چهل هزارم وات بر متر درجه كلوين ميباشد.
ويژگيهاي آگوستيكي :
عايق پشم سنگ از دو طريق به كاهش صدا كمك ميكند، با كاهش انتقال صدا در ميان اجزاء متشكله سازه و يا جذب صدا در سطح. افت انتقال صدا عبارت است از كاهش انرژي صوتي هنگام عبور از ديوار، كف، بام و غيره كه در مجموع از خصوصيات محيط مادي است. صدا ممكن است در اثر ارتعاش هوا و يا در اثر ضربه مكانيكي ايجاد شود كه هر كدام در جاي خود بايد مورد بررسي قرار گيرد.جذب صدا عبارت است از كاهش انرژي صوتي هنگامي كه صدا از سطح منعكس ميگردد. ضريب جذب صدا با عددي بين صفر و يك بيان ميشود. اگر سطحي هيچ صدايي را جذب نكند، ضريب جذب صفر است. اگر 100% صدا جذب شود ضريب برابر با يك ميشود. عايق پشم سنگ بازدهي بالايي در جذب و كاهش صدا دارد به همين دليل در فرودگاهها، استوديوهاي صدابرداري، زير ريلها و در ايستگاههاي متروي داخل شهري به منظور جلوگيري از انتقال ارتعاشات و صدا از عايق پشم سنگ استفاده ميكنند. آزمايشها نشان ميدهد كه با طراحي و نصب عايقها ميتوان به كاهش صدا تا تراز مورد نظر رسيد. مقدار تضعيف انرژي صوتي در هنگام عبور از مواد بستگي به ضخامت آنها دارد. اين مقدار در مورد پشم سنگ به ويژه در فركانس هاي كم با افزايش ضخامت بالا ميرود. گذاشتن فاصله هوايي مناسب در پشت عايق صدا، ضريب تضعيف آن را به نحو محسوسي افزايش ميدهد.
محدوده دماي كاركر:
ايستايي موثر محصولات پشم سنگ در برابر دما در محدوده 150-تا 800 درجه سانتي گراد است. الياف پشم سنگ در مقابل شعله مستقيم آتش (حدود 1000 درجه) تا 4 ساعت مقاومت ميكنند. نقطه ذوب اين الياف بيش از 1000 درجه سانتي گراد است و توانايي كار مداوم در دامنه دمايي 150- تا 800 درجه سانتي گراد را دارند.محدوده دماي كاركرد محصولاتي كه نوعي روكش دارند (غير از گروه WM) بستگي به محدوده دماي كاركرد روكش آنها دارد. عامل پيوندي كه در اكثر محصولات پشم سنگ استفاده ميشود، در دماي حدود 220 درجه سانتي گراد تجزيه مي شود ولي هيچگونه تاثير منفي در خاصيت ترموديناميكي عايق نخواهد داشت. نيروگاهها،پالايشگاههاي نفت و گاز، مجتمعهاي پتروشيمي، صنايع سيمان و صنايع سنگين بدون عايق كاري دقيق و اصولي تجهيزات و محيط كار خود قادر به فعاليت نميباشند و عايق پشم سنگ به دليل دارا بودن محدوده دماي كار بالا (800 درجه سانتي گراد)به عنوان عايقي منحصر به فرد در صنايع فوق مطرح است.
کاربرد پشم سنگ در هايدروپونيک:
هايدروپونيک(Hydroponics)به روشهاي پرورش گياهان در محيط بدون خاک اطلاق مي شود . در اين روشها معمولاً موادي براي حفظ و نگهداري سيستم ريشه اي به کار مي رود و تغذيه گياه از طريق محلول غذايي که به محيط اضافه مي شود صورت مي گيرد . ماده بکاررفته به عنوان بستر رشد ممکن است يک ماده آلي ( پيت موس , پوست درخت , فوم ,و ... ) و يا يک ماده غير آلي ( ماسه , پرليت , ورمي کوليت , پشم سنگ و .... ) باشد . پشم سنگ مورد استفاده در هايدروپونيک از سنگهاي بازالتي مرغوب بدست مي آيد . پشم سنگ به اشکال مختلف از جمله خام و بي شکل , پانل بلوک , قطعات مکعبي شکل و گرانول استفاده مي شود . امروزه در سراسر جهان در گلخانه هاي هايدروپونيک از پشم سنگ براي پرورش برخي صيفي جات از جمله , گوجه فرنگي , خيار , فلفل و توليد گلهاي شاخه بريده ( رز , ميخک , داودي ) بطور وسيعي استفاده مي شود .
از امتيازات پشم سنگ مي توان به موارد زير اشاره کرد :
- پشم سنگ بصورت ماده اي با ويژگي هاي مشخص و استاندارد قابل توليد است .
- تحت تاثير ترکيبات شيميايي و يا ميکرو ارگانيسم ها تجزيه نمي شود .
- هوادهي ريشه در آن بخوبي صورت مي گيرد .
- به دليل حفظ رطوبت کافي , گياهان کمتر تحت تاثير کم آبي موقت قرار مي گيرند .
- پشم سنگ ماده اي سبک استريل و عاري از عوامل آلوده کننده است .
عایق ها
همراه :